Helal · 01 / 08
Cüzdan kartları
Helal Tüketim Ürünleri
الحلالḤalāl Consumables
İlmî inceleme: beklemede
Bu metin Sabīl baskı kitaplığından gelir. İlmî incelemesi hâlâ sürüyor; iki âlim imzaladıktan sonra her maddede inceleyenlerin adları ve tarih yer alacak.
Taslak çeviri: Arapça ve İngilizceden makineyle yapılmıştır; henüz bir âlim ya da bu dili ana dili olarak konuşan bir editör tarafından okunmamıştır. Bir satırın anlaşılmadığı yerde İngilizceyi gösterin ve Arapçaya güvenin.
Helal ve Haram
الْحَلَالُ
Al-ḥalāl
Helal bellidir, haram da bellidir; ikisinin arasında ise birçok kimsenin bilmediği şüpheli şeyler vardır.
2 · Temel ilkeler
3 · Haram hayvanlar
4 · Kesim — şartları
5 · Ehl-i kitabın eti
6 · Alkol ve sarhoş ediciler
7 · Jelatin, enzimler ve katkı maddeleri
8 · İlaç ve kozmetik
H · M · Ş · Hb, ayrıldıkları yerlerde belirtilmiştir. İçeriklerle ilgili hükümler üretime göre değişir — varsaymayın, doğrulayın.
02İlkeler
1 Yiyeceklerde asıl olan mubahlıktır. Haram kılan bir delil olmadan hiçbir şey haram olmaz.
2 Ette asıl olan haramlıktır. Ancak geçerli bir kesimle helal olur.
3 Yenmesi haram olanın ticareti de haramdır ve bedeli haramdır.
4 Zaruret, haramı mubah kılar; zaruret ölçüsünde, daha fazlası değil.
5 Çoğu sarhoş eden şeyin azı da haramdır.
Kur’an 2:173, 6:145; Ebû Dâvûd, Tirmizî · sahih
Şüpheli şeyler
فَمَنِ اتَّقَى الشُّبُهَاتِ فَقَدِ اسْتَبْرَأَ لِدِينِهِ وَعِرْضِهِ
Famani-ttaqash-shubuhāti faqadi-stabra’a lidīnihi wa ‘irḍih
Kim şüpheli şeylerden sakınırsa dinini ve ırzını korumuş olur.
Buhârî, Müslim · sahih
İhtiyat bir erdemdir; başkalarına dayatabileceğiniz bir yükümlülük değildir. Allah’ın serbest bıraktığını haram ilan etmeyin ve kendi titizliğinizi, geçerli bir görüşe uyan bir ev halkına dayatmayın.
03Haram hayvanlar
Kur’an’da adı geçenler
Leş — kendiliğinden ölen her hayvan.
Akan kan.
Domuz; her parçası ve ondan elde edilen her şeyle.
Allah’tan başkasının adına kesilen.
Boğulmuş, vurulmuş, düşmüş, boynuzlanmış ve yırtıcı hayvanın bir kısmını yediği hayvan — canlıyken yetişilip kesilmiş olanı hariç.
Kur’an 5:3
Sünnette adı geçenler
Köpek dişli yırtıcılar — aslan, kurt, köpek, kedi.
Pençeli yırtıcı kuşlar — kartal, şahin, baykuş.
Evcil eşekler.
Öldürülmesi emredilen canlılar ve öldürülmesi yasaklananlar.
Müslim · sahih; Buhârî, Müslim · sahih — Hayber günü.
Deniz canlıları: M, Ş ve Hb’ye göre, ölü bulunanlar dâhil hepsi helaldir — “onun suyu temizdir, ölüsü helaldir.” H yalnızca balığa izin verir; kabuklu yumuşakçalar ve kabuklular bunun dışındadır.
Ebû Dâvûd, Tirmizî · sahih. Çekirge, ittifakla, kesilmeden helaldir.
04Kesim
Şartları
1 Kesen kişi Müslüman ya da Ehl-i kitaptandır.
2 Üzerine Allah’ın adı anılır.
3 Keskin bir bıçak, hızla çekilir — asla diş ya da tırnak değil.
4 Nefes borusu, yemek borusu ve boyundaki iki damar kesilir.
5 Hayvan kesim anında canlıdır.
Kur’an 6:121; Müslim · sahih — “Allah her şeyde ihsanı emretmiştir; kestiğinizde güzelce kesin.”
Uygulamada tartışmalı olanlar
Bayıltma — geri döndürülebilir olduğu ve hayvanın yaşayacağı durumlarda birçok kurul izin verir; kesimden önce öldürdüğü durumlarda reddedilir. Hangisinin kullanıldığını sorun.
Mekanik bıçaklar — Allah’ın adı her hayvanın üzerine ya da kesintisiz niyetle tek bir operatör tarafından anılmalıdır. Ses kaydı yeterli değildir.
Allah’ın adını kasten terk etmek — H, M ve Hb’ye göre et haramdır; Ş’ye göre unutulsa da terk edilse de helaldir.
Bıçağı bileyin, hayvana bıçağı göstermeyin, birini diğerinin önünde kesmeyin ve öncesinde ona su verin.
05Ehl-i kitabın eti
وَطَعَامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حِلٌّ لَكُمْ
Wa ṭa‘āmul-ladhīna ūtul-kitāba ḥillun lakum
“Kendilerine kitap verilenlerin yiyecekleri size helâl”
Kur’an 5:5
Ayet, onların kestiği etin ilke olarak helal olduğu konusunda kesindir. Görüş ayrılığı, bugünün endüstriyel ürününün hâlâ buna uyup uymadığı üzerinedir.
İki görüş
İzin verenler — ayet geneldir; şahit olmadığımız şeyi araştırmakla yükümlü değiliz ve sahabe Ehl-i kitabın yiyeceğini soruşturmadan yemiştir. Bismillah deyin ve yiyin.
Kaçınanlar — günümüzdeki kesimlerin çoğunda hiçbir dinî fiil yoktur, hiçbir isim anılmaz ve elektrik ya da gazla öldürme gibi yöntemler hayvanı herhangi bir kesimden önce ölü bırakır. O zaman ayette anlatılan şey ortada yoktur.
Buhârî · sahih — “Üzerine Allah’ın adını anın ve yiyin.” Her iki görüşü de büyük âlimler savunmuştur.
Uygulamadaki orta yol: sertifikalı kesim bulunan yerde onu alın. Bulunmayan yerde yolcunun ve zorda kalanın dayanabileceği geçerli bir görüş vardır. Bunu ayrılık sebebi yapmayın.
06Sarhoş ediciler
Her sarhoş edici hamrdır ve her hamr haramdır — kaynağı ne olursa olsun, adı ne olursa olsun.
Müslim · sahih; Kur’an 5:90
Şunlar da haramdır: onu satmak, taşımak, sunmak, sıkmak ya da bedelini almak — onunla ilgili olarak on kişi lanetlenmiştir.
Tirmizî, İbn Mâce · sahih
Âlimlerin ayrım yaptığı yerler
Sirke — kendiliğinden sirkeye dönüşen şarap ittifakla temiz ve helaldir. Onu bilerek dönüştürmek ihtilaflıdır: H’ye göre caiz, diğerlerine göre mekruh ya da haramdır.
Çözücü olarak etanol — hamrdan elde edilmemişse, eser miktarda bulunuyorsa ve hiçbir etki bırakmıyorsa çağdaş kurulların çoğu buna izin verir. Bu, aromaların çoğunu, vanilya özütünü ve ağız gargarasını kapsar.
Şarapla pişirilen yiyecekler — haramdır. Isı, bilerek katılanı gidermez ve tadı kalır.
Belirleyici ölçü istihaledir — maddenin gerçekten başka bir şeye mi dönüştüğü, yoksa yalnızca seyreltildiği mi. Seyreltme hiçbir şeyi değiştirmez.
07Katkı maddeleri
Jelatin — domuz derisinden ya da kemiğinden elde edileni çoğunluğa göre haramdır. Sığırdan elde edileni ancak geçerli bir kesimden geliyorsa helaldir. Balık jelatini tartışmasız helaldir. Bazıları istihaleye dayanarak domuz jelatinine izin verir; çoğunluk ise değişimi yetersiz görerek izin vermez.
Peynir mayası — buzağının midesinden elde edilir. H’ye ve başka birçoklarına göre buzağının nasıl öldürüldüğüne bakılmaksızın helaldir; Ş geçerli kesimi şart koşar. Mikrobiyal maya bu sorunu ortadan kaldırır.
L-sistein (E920) — bir hamur düzenleyicisi. Tüyden ya da sentezle elde edileni helaldir; insan saçından elde edileni başka gerekçelerle caiz değildir.
Karmin (E120) — böceklerden elde edilir. Çağdaş kurulların çoğuna göre caizdir; H ve Ş böcekleri necis sayar.
Gliserin (E422) — bitkisel ya da sentetik olduğunda helaldir. Hayvansal kaynaklı olanı kaynağının hükmüne tabidir.
Mono- ve digliseritler (E471) — genellikle bitkiseldir; üreticiden doğrulayın.
E-kodları kaynağı değil, işlevi tanımlar. Aynı kod helal ve haram kaynakları kapsar ve üreticiler haber vermeden tedarikçi değiştirir. Bir sertifika işareti bir listeden daha değerlidir.
08İlaç
Tedavi olun — Allah, şifasını da indirmediği hiçbir hastalık indirmemiştir. Fakat O’nun haram kıldığı şeyde şifa aramayın.
Ebû Dâvûd, Tirmizî · sahih; Ebû Dâvûd · sahih
Zaruretin geçerli olduğu yerler
Haram bir madde, üç şart bir araya geldiğinde ilaçta caiz olur: hastalık gerçek ve ciddidir, ehil bir hekim onu tavsiye eder ve helal bir alternatif yoktur.
Bu, yerine geçecek bir ürün bulunmadığında domuz kaynaklı insülini, heparini ve kapsül kılıflarını kapsar.
Aşılar — domuz kaynaklı besiyerlerinde üretilenler dâhil, asıl madde dönüşmüş olduğu için büyük kurullar tarafından caiz görülür.
Bedene uygulananlar
Parfümdeki, dezenfektandaki ve haricen kullanılan ilaçlardaki alkol, çağdaş âlimlerin çoğuna göre caizdir — o hamr değildir ve içilmez.
Alternatifi bulunan yerde, domuz türevleri içeren kozmetiklerden kaçınılmalıdır.
Oje ve geçirmez bir tabaka oluşturan her şey abdestten önce çıkarılmalıdır.
Gerçekten emin olamadığınızda ve yanınızda bir âlim bulunmadığında: sizi şüpheye düşüreni bırakıp şüphe vermeyene geçin.
Kenarı noktalı satırlar, Arapça metnin harekelerinden kuralla çıkarılan okunuşudur. Basılı eserlerden alınmamıştır ve gözden geçirilmemiştir: Arapçadan ayrıldığı yerde doğru olan Arapçadır.
Bu dilde kitaplık, Uluslararası baskının taslak bir çevirisinden okunur. Çeviri, Arapça ve İngilizceden makineyle yapılmıştır; henüz hiçbir âlim ya da bu dili ana dili olarak konuşan bir editör onu incelememiştir. Kaynak Arapçadır; İngilizce de yanında gösterilebilir. Bir yayının Kur’an’dan alıntı yaptığı yerde gösterilen anlam, taslak değil, yayımlanmış bir baskının, Turkish Translation - Rowwad Translation Center (QuranEnc.com), kendi ifadesidir.
Bu yayını yazdır
Uluslararası · Arapça · İngilizce
Yerel · Arapça · বাংলা · İngilizce
%100 ölçekte yazdırın, asla “sayfaya sığdır” ile değil; yoksa kartlar ölçüsünde katlanmaz.
Yazdırması ve paylaşması ücretsiz. Satılamaz.
Aynı anlar için