آداب · 01 از 08
کارت‌های کیف پول
آداب و اخلاق
الآداب والأخلاقAdab & Akhlāq
بازبینی علمی: هنوز انجام نشده
این متن از کتابخانهٔ چاپی سبیل است. بازبینی علمی آن هنوز در جریان است؛ پس از آنکه دو عالِم آن را امضا کنند، هر مورد نام بازبینان خود و تاریخ را همراه خواهد داشت.
ترجمهٔ پیش‌نویس: با ماشین از روی عربی و انگلیسی ساخته شده و هنوز هیچ عالِم یا ویراستار بومی آن را نخوانده است. هر جا سطری روشن نبود، انگلیسی را نمایش دهید و به عربی اعتماد کنید.
ادب و منش
الْأَدَبُ
Al-adab
هیچ چیز در ترازو سنگین‌تر از اخلاق نیکو نیست. عبادت به ساعت شکل می‌دهد؛ اخلاق به زندگی.
2 · خوردن و آشامیدن
3 · خوابیدن و بیدار شدن
4 · سلام کردن و اجازه خواستن
5 · زبان
6 · مجلس‌ها
7 · بیمار، مسافر و مهمان
8 · حقوقی که بر عهده است
ترمذی · صحیح — «کامل‌ترینِ مؤمنان در ایمان، نیکوترینِ آنان در اخلاق است.»
02خوردن
دست‌ها را بشویید و «بسم الله» بگویید.
با دست راست بخورید، و از آنچه به شما نزدیک‌تر است.
هرگز از غذا عیب نگیرید. اگر آن را می‌خواهید بخورید؛ وگرنه رهایش کنید.
نشسته بخورید و تکیه ندهید.
یک‌سوم برای غذا، یک‌سوم برای نوشیدنی، یک‌سوم برای نفس.
در سه نفس بنوشید، نه به یک جرعه؛ و در ظرف نفس نکشید.
در ظرف‌های طلا یا نقره نخورید و نیاشامید.
بخاری، مسلم · صحیح؛ ترمذی، ابن ماجه · صحیح
اگر فراموش کردید که در آغاز بگویید
بِسْمِ اللَّهِ أَوَّلَهُ وَآخِرَهُ
Bismillāhi awwalahu wa ākhirah
ابوداوود، ترمذی · صحیح
هنگام تمام کردن
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَطْعَمَنِي هَٰذَا وَرَزَقَنِيهِ مِنْ غَيْرِ حَوْلٍ مِنِّي وَلَا قُوَّةٍ
Al-ḥamdu lillāhil-ladhī aṭ‘amanī hādhā wa razaqanīhi min ghayri ḥawlin minnī wa lā quwwah
هر کس آن را بگوید، گناهان گذشته‌اش آمرزیده می‌شود.
ابوداوود، ترمذی · حسن
03خوابیدن
با وضو بخوابید.
پیش از دراز کشیدن، بستر را سه بار بتکانید.
بر پهلوی راست بخوابید، دست زیر گونه.
آیة الکرسی، دو آیهٔ پایانی سورهٔ بقره، و سه «قل» را که در کف دست‌ها دمیده می‌شود بخوانید.
بر شکم نخوابید — این حالتی است که الله آن را ناپسند می‌دارد.
بخاری، مسلم · صحیح؛ ابوداوود، ترمذی · صحیح
آخرین سخن روز
بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ أَمُوتُ وَأَحْيَا
Bismika-llāhumma amūtu wa aḥyā
بخاری · صحیح
هنگام بیدار شدن
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَ مَا أَمَاتَنَا وَإِلَيْهِ النُّشُورُ
Al-ḥamdu lillāhil-ladhī aḥyānā ba‘da mā amātanā wa ilayhin-nushūr
بخاری · صحیح
خواب پریشان: سه بار آهسته به سمت چپ خود تف کنید، از شیطان پناه بجویید، به پهلوی دیگر بگردید، و آن را برای هیچ‌کس بازگو نکنید. خواب خوب از سوی الله است — آن را تنها برای کسی بگویید که شما را دوست دارد.
بخاری، مسلم · صحیح
04سلام کردن
السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ
As-salāmu ‘alaykum wa raḥmatullāhi wa barakātuh
سی درجه پاداش — ده برای سلام، ده برای رحمت، ده برای برکات. پاسخ دادن به آن واجب است؛ آغاز کردن آن سنت است.
ابوداوود، ترمذی · صحیح
سواره به پیاده سلام می‌کند، پیاده به نشسته، گروه کوچک‌تر به گروه بزرگ‌تر، و کم‌سال‌تر به بزرگ‌سال‌تر.
به کسانی که می‌شناسید و کسانی که نمی‌شناسید سلام کنید.
هنگام ورود به اهل خانهٔ خود سلام کنید؛ به کودکان سلام کنید، چنان‌که آن حضرت ﷺ می‌کرد.
مصافحه کنید — پیش از آنکه آن دو از هم جدا شوند، گناهان فرو می‌ریزد.
بخاری، مسلم · صحیح؛ ابوداوود، ترمذی · صحیح
اجازه خواستن
سه بار اجازه بخواهید؛ اگر پاسخی نیامد، بدون رنجش بازگردید.
کنار در بایستید، نه روبه‌روی آن، و به درون نگاه نکنید.
وقتی پرسیدند، بگویید که هستید — نه فقط «منم».
حتی از مادر خود نیز اجازه خواسته می‌شود.
قرآن 24:27–28؛ بخاری، مسلم · صحیح. نگاه، چه در کوچه و چه در خانه، فرو افکنده می‌شود.
05زبان
هر کس به الله و روز آخرت ایمان دارد، باید سخن نیک بگوید یا خاموش بماند.
بخاری، مسلم · صحیح
غیبت — پشت سر کسی بد گفتن
اینکه از برادرت چیزی بگویی که او ناپسند می‌دارد. پرسیدند: «و اگر آن در او باشد؟» — آن حضرت ﷺ فرمود: اگر در او باشد غیبتش را کرده‌ای؛ و اگر نباشد به او بهتان زده‌ای.
مسلم · صحیح؛ قرآن 49:12
تنها در این موارد جایز است: دادخواهی نزد کسی که توان دادرسی دارد، پرسیدن حکم شرعی، هشدار دادن به مسلمانی از زیانی واقعی، نام بردن از کسی که آشکارا گناه می‌کند، و شناساندن کسی در جایی که راه دیگری نباشد.
نمیمه — سخن‌چینی
بردن سخن از یکی به دیگری برای تباه کردن آنچه میان مردم است. «سخن‌چین به بهشت وارد نمی‌شود.» اگر به شما رسید، آن را باور نکنید، به دیگری نرسانید، و به کسی که درباره‌اش گفته‌اند گمان بد نبرید.
بخاری، مسلم · صحیح
از زبان است همچنین: دروغ، سوگند دروغ، تمسخر، لقب‌های توهین‌آمیز، جدال برای خودِ جدال، و فخرفروشی. شوخی جایز است — آن حضرت ﷺ شوخی می‌کرد و جز حق نمی‌گفت.
قرآن 49:11؛ ترمذی · صحیح
06مجلس‌ها
هنگام آمدن و هنگام رفتن سلام کنید — سلام نخست از سلام آخر سزاوارتر نیست.
هر جا که مجلس پایان می‌یابد بنشینید؛ کسی را از جایش بلند نکنید تا جای او را بگیرید.
دو نفر، با کنار گذاشتن نفر سوم، درِ گوشی سخن نمی‌گویند — این او را اندوهگین می‌کند.
هر جا از شما خواستند جا باز کنید، و حلقه را فراخ‌تر کنید.
سخن را در انحصار خود نگیرید و سخن کسی را قطع نکنید.
مجلس امانت است: آنچه محرمانه گفته شده در همان‌جا می‌ماند.
ابوداوود، ترمذی · صحیح؛ بخاری، مسلم · صحیح؛ قرآن 58:11
هنگام برخاستن برای رفتن
سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
Subḥānaka Allāhumma wa biḥamdik, ashhadu an lā ilāha illā ant, astaghfiruka wa atūbu ilayk
کفارهٔ هر سخن بیهوده‌ای است که در آن نشست گفته شده است.
ترمذی، ابوداوود · صحیح
مجلسی که در آن الله یاد نشود، برای کسانی که در آن نشسته‌اند زیان است — مانند برخاستن از کنار لاشهٔ الاغ.
ابوداوود · صحیح
07بیمار و مهمان
عیادت بیمار
دیدار را کوتاه کنید، نزدیک سر او بنشینید، حالش را بپرسید، دلگرمش کنید، و از مرگ سخن نگویید. هفتاد هزار فرشته برای کسی که بامداد به عیادت می‌رود تا شامگاه آمرزش می‌خواهند.
ترمذی، ابوداوود · صحیح
لَا بَأْسَ طَهُورٌ إِنْ شَاءَ اللَّهُ
Lā ba’sa ṭahūrun in shā’allāh
باکی نیست — پاک‌کننده است، اگر الله بخواهد.
بخاری · صحیح
مهمان
او را گرامی بدارید — یک شبانه‌روز بخشش و اکرام، و مهمان‌نوازی تا سه روز. بیش از آن صدقه است.
مهمان نباید آن‌قدر بماند که بر میزبان خود بار شود.
آنچه دارید بیاورید، بدون عذرخواهی و بدون خودنمایی.
بخاری، مسلم · صحیح
عطسه: عطسه‌کننده می‌گوید «الحمد لله»؛ شنونده پاسخ می‌دهد «یرحمک الله»؛ عطسه‌کننده جواب می‌دهد «یهدیکم الله و یصلح بالکم». یک بار پاسخ داده می‌شود، و تا سه بار؛ بیش از آن، او بیمار است.
بخاری · صحیح؛ مسلم · صحیح
08حقوقی که بر عهده است
پدر و مادر
در کنار عبادتِ خودِ الله نهاده شده است. به آنان هیچ سخن تحقیرآمیزی نگویید، آنان را از خود نرانید، و بال فروتنی را برایشان فرود آورید. حق آنان پابرجاست، چه مؤمن باشند و چه نباشند، و پس از مرگ نیز با دعا برای آنان و نگه داشتن پیوندهایشان ادامه می‌یابد.
قرآن 17:23–24؛ ابوداوود · صحیح
همسایه
جبرئیل آن‌قدر دربارهٔ همسایه به آن حضرت ﷺ سفارش کرد که گمان برد او را وارث قرار خواهد داد. کسی که همسایه‌اش از آزار او در امان نباشد مؤمن نیست. از آنچه می‌پزید برایش بفرستید، و زحمتی را که از او می‌رسد تحمل کنید.
بخاری، مسلم · صحیح
راه
نگاه را فرو افکنید. آنچه را آزار می‌رساند بردارید.
سلام را پاسخ دهید. به نیکی فرمان دهید و از بدی بازدارید.
گم‌شده را راه بنمایید، و کسی را که در سختی است یاری کنید.
بخاری، مسلم · صحیح
حق مسلمان بر مسلمان شش است: پاسخ سلامش را بدهید، هنگام بیماری به عیادتش بروید، در پی جنازه‌اش بروید، دعوتش را بپذیرید، هنگامی که عطسه می‌کند پاسخش را بدهید، و هنگامی که نصیحت می‌خواهد خالصانه نصیحتش کنید.
مسلم · صحیح
سطرهایی که لبهٔ نقطه‌چین دارند تلفظ متن عربی‌اند که با قاعده از حرکت‌های آن ساخته شده است. این سطرها از نسخه‌های چاپی نیستند و بازبینی نشده‌اند: هر جا با عربی تفاوت داشت، عربی درست است.
در این زبان، کتابخانه با ترجمهٔ پیش‌نویسِ ویرایش بین‌المللی خوانده می‌شود. این ترجمه با ماشین از روی عربی و انگلیسی ساخته شده و هنوز هیچ عالِم یا ویراستار بومی آن را بازبینی نکرده است. منبع، متن عربی است؛ انگلیسی را می‌توان در کنار آن نمایش داد. هر جا عنوانی از قرآن نقل می‌کند، معنیِ نشان‌داده‌شده عبارتِ یک ویرایش منتشرشده است، Persian Translation - Rowwad Translation Center (QuranEnc.com)، نه پیش‌نویس.
چاپ این عنوان
بین‌المللی · عربی · انگلیسی
محلی · عربی · বাংলা · انگلیسی
با مقیاس ۱۰۰٪ چاپ کنید، هرگز با «متناسب با صفحه» (fit to page)؛ وگرنه کارت‌ها به اندازهٔ درست تا نمی‌شوند.
رایگان برای چاپ و اشتراک‌گذاری. فروشی نیست.
برای همین لحظه‌ها